“Van ingrijpen op gevoel naar professioneel handelen: 25 jaar Trainingscentrum Wier”
Trainingscentrum Wier is onderdeel van Behandelcentrum Wier en werd in 2001 opgericht door Enna Butte en Jeroen Wolfswinkel. Sindsdien delen zij hun kennis en ervaring met zorgorganisaties die werken met mensen met complex gedrag of in situaties waarin spanning en agressie kunnen ontstaan.
Met trainingen over agressie en veiligheid, psychopathologie en licht verstandelijke beperking helpt Trainingscentrum Wier teams om professioneel, veilig en gezamenlijk te handelen. De aanpak is praktijkgericht, incompany en altijd afgestemd op de dagelijkse werkelijkheid van een team.
In ruim 25 jaar is er veel veranderd in de manier waarop zorgorganisaties kijken naar agressie, veiligheid en grensoverschrijdend gedrag. Waar vroeger vaak werd vertrouwd op persoonlijke ervaring, karakter of fysieke kracht, is er steeds meer aandacht gekomen voor professioneel handelen, gezamenlijke afspraken en veiligheid binnen teams.
Trainingscentrum Wier is meegegroeid met die ontwikkeling. Wat begon met het aanleren van persoonlijke vaardigheden, groeide uit tot een brede teamgerichte aanpak. Een aanpak waarin veiligheid, samenwerking en uitvoerbaarheid centraal staan.
Van persoonlijke kwaliteit naar professionele interventie
In de jaren 80 ontstond binnen de zorg steeds meer aandacht voor professioneel ingrijpen bij incidenten en escalaties. Tot die tijd hing veel af van de individuele medewerker. De één durfde ergens direct in te stappen, de ander had misschien ervaring met vechtsport of kon door persoonlijk overwicht een situatie beïnvloeden.
Maar goede zorg kan niet afhankelijk zijn van toevallige persoonlijke kwaliteiten. Ingrijpen bij een escalatie moest passen bij de rol van hulpverlener. Respectvol, zorgvuldig, zo pijnloos mogelijk en overdraagbaar aan collega’s.
Die ontwikkeling heeft het denken over agressie en veiligheid blijvend veranderd.
Niet de cliënt alleen, maar ook het team in beeld
Het gedrag van cliënten is volgens Enna en Jeroen niet wezenlijk veranderd. Wat wel veranderd is, is de manier waarop organisaties en teams naar dat gedrag kijken. Vroeger werd grensoverschrijdend gedrag sneller gezien als iets wat er nu eenmaal bij hoorde. Als je daar moeite mee had, kon het voelen alsof je niet geschikt was voor het vak of de doelgroep.
Dat beeld is veranderd. Er is meer erkenning dat grensoverschrijdend gedrag vraagt om een professionele en gezamenlijke aanpak. Niet omdat medewerkers tekortschieten, maar omdat het werk complex is en veiligheid niet vanzelf ontstaat.
Tegelijkertijd zien teams dat de druk is toegenomen. De populatie wordt zwaarder en de concentratie van cliënten met complex gedrag op afdelingen is groter. Cliënten reageren op elkaar, waardoor onrust kan toenemen. Dat vraagt veel van medewerkers.
Teams hebben elkaar harder nodig dan ooit
Ook de manier waarop teams werken is veranderd. Personele schaarste, kleinere teams en de inzet van tijdelijke krachten maken het moeilijker om goed op elkaar afgestemd te blijven. Vaste medewerkers dragen vaak veel verantwoordelijkheid, terwijl zij elkaar minder vanzelfsprekend treffen. Daardoor kan afstemming onder druk komen te staan.
Juist in die context is een gedeelde werkwijze belangrijk. Teams kunnen grensoverschrijdende situaties niet alleen oplossen door individuele inzet. Ze hebben elkaar nodig. Medewerkers moeten weten wat de afspraken zijn, wat uitvoerbaar is en hoe zij elkaar ondersteunen.
Zoals Enna en Jeroen het zelf scherp zeggen: “De zorg is niet gebaat bij Mega Mindy’s en Supermannen.” Regie krijgen over lastige situaties doe je samen.
Van vaardigheidstraining naar teamontwikkeling
Ook de trainingen van Trainingscentrum Wier zijn in de loop der jaren veranderd. In het begin lag de nadruk vooral op individuele vaardigheden. Denk aan fysieke vaardigheden, de-escalerend handelen en persoonlijke manieren om met spanning om te gaan.
Die vaardigheden blijven belangrijk, maar ze zijn niet genoeg. Daarom ligt de focus nu veel meer op het op gang brengen van een proces binnen het team. De training is gericht op gezamenlijke werkwijzen, concrete afspraken en een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid.
Daarom sluiten tegenwoordig niet alleen zorgmedewerkers aan, maar ook managers, behandelaren en andere betrokkenen. Want een veilige werkwijze vraagt richting, steun en betrokkenheid vanuit meerdere lagen in de organisatie.
Zorg voor de cliënt én zorg voor elkaar
Een belangrijk inzicht uit 25 jaar ervaring is dat de zorg voor de cliënt in balans moet zijn met de zorg voor elkaar. In de zorg ligt de aandacht vaak vanzelfsprekend bij de cliënt. Dat is logisch en belangrijk. Maar medewerkers moeten hun werk ook veilig, gedragen en uitvoerbaar kunnen doen.
Als een plan alleen werkt voor een deel van het team, is het geen goed plan. Dan ontstaat overbelasting bij collega’s die het wél kunnen dragen en onzekerheid bij collega’s die dat niet kunnen. Uiteindelijk komt daarmee ook de kwaliteit van zorg onder druk te staan.
Daarom kijkt Trainingscentrum Wier altijd naar uitvoerbaarheid. Wat kan dit team aan? Welke afspraken zijn haalbaar? En hoe zorgen we dat iedereen kan meedoen?
De uitdaging voor de toekomst
De grootste uitdaging voor de toekomst is helder: zorgen dat iedereen zich veilig weet op de werkvloer. Niet als abstract uitgangspunt, maar door daar concrete interventies aan te verbinden.
Dat vraagt om teams die blijven afstemmen. Om organisaties die veiligheid serieus nemen. Om managers en behandelaren die dichtbij genoeg zijn om richting te geven. En om medewerkers die niet het gevoel hebben dat zij er alleen voor staan.
Na ruim 25 jaar blijft de kern van het werk van Trainingscentrum Wier hetzelfde: teams helpen om samen regie te houden in situaties die ingewikkeld, spannend of onvoorspelbaar zijn. Niet door harder te werken als individu, maar door sterker te worden als team.
Meer weten of een training aanvragen?
Benieuwd wat Trainingscentrum Wier voor jouw organisatie of team kan betekenen? We vertellen je graag meer over ons aanbod en denken mee over een training die past bij jullie vraag en praktijk.