triangle

Levensloopaanpak (ketenveldnorm)

De levensloopaanpak is een samenwerking voor inwoners met verward gedrag en een hoog veiligheidsrisico, bij wie reguliere (forensische) behandeling tekort schiet. Deze mensen hebben langdurige bemoeienis en (tijdelijk) beveiligde intensieve klinische zorg nodig. Met de Levensloopaanpak zorgen we voor betere samenhang tussen ondersteuning, zorg en veiligheid op het juiste moment waarbij continu contact wordt onderhouden met de betrokkene.

Als Fivoor wilden we graag in een aantal regio’s de kar trekken van dit landelijke project. Dit doen we in de regio’s van Utrecht, Den Haag, Leiden/Gouda, Haarlem en Zaandam. In Rotterdam werken we samen met Antes aan de implementatie. In de regio Gooi & Vecht en Flevoland is Fivoor wel de organisator (coördinator) van de levensloopaanpak, maar hebben wij geen forensisch FAC team. In de regio Gooi & Vecht is het forensische FACT team van ‘De Waag’ en ‘Inforsa’ actief als levensloopaanbieder. In Flevoland is dit ‘De Oostvaarders’.

Fivoor

Wat is de levensloopaanpak?

De levensloopaanpak realiseert, organiseert en monitort ambulante ondersteuning en zorg (op alle levensgebieden). Vroegtijdig signaleren van risico’s met de netwerkpartners is een belangrijk onderdeel van de levensloopaanpak. Als dat nodig is vindt opschaling plaats naar een 24-uursvoorziening (waaronder beveiligde intensieve zorg.

Kenmerken:

  • continuïteit van intensieve ondersteuning en zorg;
  • professionals die bij de geïncludeerde cliënt en hun naasten betrokken blijven zo lang dat nodig is;
  • makkelijk op- en afschalen van ondersteuning & zorg, ook in het sociaal domein.

Voor wie is de levensloopaanpak?

De levensloopaanpak is voor mensen die geen strafrechtelijke titel (meer) hebben, onder ‘reguliere’ financieringsstromen vallen, maar wél (periodiek) een forensisch behandel- en begeleidingsklimaat met forensische expertise nodig hebben.

Voor wie is de levensloopaanpak?

Cliënt aanmelden?

U kunt cliënten aanmelden via het zorg- en veiligheidshuis in uw regio.

Handige documenten

Laatste nieuws

Meer informatie

Wilt u meer weten over de levensloopaanpak? Bekijk dan eens de volgende filmpjes of websites:

Heeft u vragen?

U kunt uw vraag stellen door een mail te sturen naar levensloopaanpak@fivoor.nl.
Bekijk ook onderstaande veelgestelde vragen en antwoorden. Mogelijk zit uw antwoord hier al bij.

Wat is de aanleiding van de levensloopaanpak?

De levensloopaanpak komt voort uit het landelijke programma “Continuïteit van zorg” wat in 2015 gestart is om de aansluiting in de zorg voor forensische patiënten naar de reguliere zorg te verbeteren. De levensloopaanpak gaat over samenwerken in regionale netwerkvormen voor betere ondersteuning en zorg aan mensen met een psychische stoornis en/of een verslaving en/of een licht verstandelijke beperking én een hoog veiligheidsrisico. De levensloopaanpak richt zich op mensen die geen strafrechtelijke titel (meer) hebben, onder ‘reguliere’ financieringsstromen vallen, maar wél (periodiek) een forensisch behandel- en begeleidingsklimaat met forensische expertise nodig hebben.

Wat is de levensloop aanpak in het kort?

De levensloopaanpak is gericht op continuïteit van zorg op alle levensgebieden. Client krijgt een vast ambulant team dat langdurig betrokken blijft. De benadering is intensief en forensisch, dat wil zeggen risicogericht werken en behandelen. Door intensieve samenwerking met ketenpartners onder procesregie van het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH) in de regio kan zorg snel op- en afgeschaald worden indien nodig. Het gaat daarbij uit van het ‘zo-zo-zo-principe’: zo licht als kan/zo zwaar als moet, zo kort als kan/zo lang als moet, zo dichtbij als kan/zo ver weg als moet.

Voor wie is de levensloopaanpak bedoeld?

Personen van 18+ die agressief en/of gevaarlijk gedrag (dreigen te) vertonen als gevolg van een psychische aandoening en/of een verslaving en/of een licht verstandelijke beperking en/of niet aangeboren hersenletsel. Er is sprake van gevaarlijk gedrag richting anderen/samenleving of een aantoonbaar (hoog) risico op dit gedrag.

Deze doelgroep lijkt al bekend te zijn, klopt dat?

Dat klopt inderdaad, deze cliënten zijn grotendeels al in beeld bij de verschillende ketenpartners. Het is niet zo dat er met de implementatie van de levensloopaanpak een nieuwe groep mensen naar voren komt. Het idee is dat de levensloopaanpak kan worden ingezet als oplossing danwel extra interventie voor de cliënten die al langdurig in zorg zijn en bekend zijn binnen de systemen. De levensloopaanpak moet voor deze bestaande groep continuïteit van zorg opleveren. Doordat de zorg altijd blijft doorlopen, ongeacht omstandigheden zoals bijvoorbeeld het eventuele aflopen van forensische titels.

Over welke aantallen gaat het?

Op basis van gegevens van Zorg- en Veiligheidshuizen en de ervaringen in de pilots verwachten we dat de omvang van de doelgroep landelijk op ongeveer 2.000 te includeren personen ligt. Per veiligheidsregio zullen dit tussen de 150 en 200 cliënten zijn.

Hoe komt een cliënt in de levensloopaanpak terecht, is dit op vrijwillige basis?

Er zijn verschillende routes mogelijk voor deelname aan de levensloopaanpak. Er is een inderdaad een vrijwillige route, maar ook is deelname mogelijk via een meer gedwongen kader zoals de Wet Verplichte Geestelijke gezondheidszorg (WVGGZ), de Wet Zorg en Dwang (WZD) of de Wet Forensische Zorg (WFZ). In de handreiking gegevensdeling staan de verschillende routes nader toegelicht. Ook staan er richtlijnen voor een situatie waarin een cliënt binnen de vrijwillige route de toestemming tussentijds intrekt. De handreiking is terug te vinden op www.continuiteitvanzorg.nl

Is de levensloopaanpak echt levenslang?

Een geïncludeerde persoon in de levensloopfunctie kan uitstromen wanneer, in goed overleg met cliënt en zijn of haar naasten, geconstateerd wordt dat:

  • Hij of zij minimaal 2 jaar stabiel is op het gevaarscriterium;
  • Er voldoende garanties zijn dat de protectieve factoren duurzaam geborgd zijn;
  • Het risico op gevaarlijk gedrag richting anderen aanzienlijk verlaagd is of verdwenen, blijkend uit een risicotaxatie. De betrokken netwerkpartners en cliënt worden geïnformeerd over einde levensloopaanpak en de mogelijkheid hierop terug te vallen als dit nodig is. Na afloop vindt een warme overdracht plaats aan vervolgvoorzieningen.

Hoe gaat het op- en afschalen in zijn werk?

De samenwerking tussen ketenpartners is een van de belangrijkste middelen om uitvoering te geven aan de levensloopaanpak. Zodat passende zorg beschikbaar komt en er tijdig kan worden op- en afgeschaald in zorgintensiteit. Per (sub)regio worden er afspraken gemaakt met de lokale zorgaanbieders en ketenpartners. De afspraken worden verwerkt in een stroomschema, waardoor per situatie inzichtelijk is welke stappen er ondernomen kunnen worden om zorg op- en af te schalen en welke partner per processtap verantwoordelijk is. Daarnaast wordt er na het includeren van cliënt in de levensloopaanpak in gezamenlijkheid in het ZVH een plan opgesteld door de netwerkpartners en levensloopaanbieder waarin de route voor op- en afschalen wordt vastgelegd.

Wat gebeurt er als een cliënt verhuist naar een andere regio?

In principe wordt een cliënt dan aan een levensloopteam in de andere regio overgedragen. Omdat het simpelweg praktischer is de regie te houden wanneer de cliënt zich in de eigen regio bevindt. Maar het is hier vooral van belang dat er maatwerk kan worden geboden en dat er zoveel mogelijk moet worden aangesloten op de situatie van de cliënt. Er moet niet per definitie worden uitgegaan van een overdracht wanneer de cliënt over de grenzen van de regio gaat. Zeker niet als dit eventueel van tijdelijke aard is. De kern van de ketenveldnorm is het bieden van continuïteit van zorg en het voorkomen dat cliënt tussen wal en schip valt. Dus ook in het geval van een verhuizing moet de zorg naadloos blijven aansluiten.

Kan de levensloopaanpak ook helpen bij het vinden van een woonplek?

Een betere samenwerking zal hopelijk voor een betere doorstroom zorgen, waardoor het op de lange termijn makkelijker zal worden om een woonplek te vinden. De intensieve samenwerking geeft daarnaast ruimte en vertrouwen om samen oplossingen “out of the box” en met maatwerk te bedenken. Maar het algemene tekort aan passende woonvoorzieningen wordt door vrijwel alle ketenpartners genoemd als een van de belangrijkste knelpunten voor de doelgroep. Helaas komt hier met de implementatie van de levensloopaanpak niet direct een oplossing voor, noch komt er extra geld of woningen beschikbaar. De knelpunten rondom wonen worden landelijk ervaren en geagendeerd.

Zorgt de levensloopaanpak voor "voorrang", bijvoorbeeld voor een woonplek?

Gezien de aard en complexiteit van de doelgroep en vooral het forensisch hoge risico, is tijdig en adequaat handelen vaak van groot belang. Alle ketenpartners onderkennen dit belang en hebben zich gecommitteerd aan het principe dat er voor deze doelgroep tijdig en adequaat gezocht wordt naar oplossing. Met de verschillende ketenpartners worden afspraken gemaakt over voorrangsbeleid voor cliënten in de levensloopaanpak.

Wat is de rol van de reclassering?

De rol van de reclassering is tweeledig. Enerzijds kan de reclassering een cliënt die aan de inclusiecriteria voldoet als verwijzer aanmelden voor de levensloopaanpak. Bijvoorbeeld wanneer een toezichttraject dreigt af te lopen maar (forensische) zorg/toezicht onverminderd nodig is. Daarnaast kan de reclassering de cliënt toeleiden naar verplichte deelname aan de levensloopaanpak door levensloopzorg op te nemen als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijk strafdeel in het reclasseringsadvies aan de rechter. Anderzijds, als een cliënt eenmaal is geïncludeerd binnen de levensloopaanpak wordt de reclassering net als alle andere ketenpartners rondom een cliënt betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het plan op de levensgebieden. Dit houdt onder meer in dat de reclassering zal deelnemen aan overleggen in het ZVH en dat er regelmatig afstemming zal plaatsvinden met het levensloopteam. Indien de cliënt met justitie in aanraking komt tijdens de uitvoering van de aanpak kan de reclassering indien nodig een rol spelen in het opschalen van de zorg door bijzondere voorwaarden te adviseren in de afdoening van zaak.

Wat is de rol van de politie?

De rol van politie is heel divers: Van signaleren en adviseren tot opsporen en aanhouden. De politie is om die reden een belangrijke ketenpartner die actief wordt betrokken bij de overleggen die binnen het ZVH plaatsvinden rondom levensloopaanpak-cliënten.

Hoe schaalt de politie intern op- en af?

De inzet van de politie wordt mede in de overleg met de betrokken ketenpartners afgestemd in het ZVH. In sommige gevallen zal een actieve inzet worden gevraagd, in sommige gevallen juist meer observatie van een cliënt vanaf de achtergrond. Dit alles uiteraard binnen de marges van de publieke taak van de politie om de veiligheid van de samenleving te waarborgen.

Wat is de meerwaarde van de levensloopaanpak?

Samenwerking en continuïteit van zorg. Het samen doorbreken van bestaande barrières en langdurige betrokkenheid bij de cliënt. Dit vraagt om een intensieve samenwerking tussen ketenpartners; samen de verantwoordelijkheid nemen om te doen wat nodig is.